Yeni yıl kutlamaları, çam ağacı süsleme bir Türk geleneği mi?

Okullarda ve ailelerde hararetli tartışma konularından biri yılbaşı arifesinde Noel ağacı kurma, süsleme ve Noel ağacı konulu etkinlikler yapmanın ne denli doğru veya yanlış olduğudur. Noel ağacı geleneği kimilerine göre Hristiyanların bir geleneğidir kimilerine göre ise kökeni Nardugan, Ön Türkler’de
ve İslama kadar olan Türkler ile Sümerlerde de aynı adla anılan yeni yıl bayramıdır.

Orta ve Batı Avrupa’da Noel ağacı geleneği

Herdem yeşil kalan bitkilerin medeniyetler tarihinde özel bir yeri vardır. Bu nedenle çam ağacı da özel anlam taşımıştır. Aralık sonu gecenin yani karanlığın en uzun aydınlığın ise en kısa olduğu aydır. Bazı medeniyetlerde kötü ruhlardan korunma ve doğal afetleri uzakta tutmak için eve çam ağacı dikilir ve altına ışık veren mum vb. cisimler kullanılırdı. Bazı medeniyetlerde çam ağacı umut taşıyıcısı olarak kabul edilir ve doğanın ölümsüzlüğünü simgeler. Başka bir anlamı ise ölü aile fertlerine ilişkindir.image-1

Bazı inançlara göre ölü aile fertleri yıl sonuna doğru ziyarete gelirler. Eve çam ağacı kurarak ve altına mum ışığı yakarak vefat eden sevgili aile fertlerine gecenin karanlığında eve giden yolu gösterirlerdi. Ortaçağ’da yaşayan orta ve batı Avrupa Hristiyanların bu geleneği devir alarak çam ağacını ve yanan mumları Mesih’in yani Hazreti İsa’nın gelişi için kullanmaya başladılar. Bundan yola çıkarak çam ağacı ve çam ağacını süsleme ve altına mum yakma Hristiyan öncesi bir gelenektir diyebiliriz. Bu gerçeği Kiliselerde kabul
ediyorlar. Noel ağacının Hristiyan tarihindeki yerinin ilk kanıtı 1509 yılına dayanmaktadır. Lucas Cranach, gravür sanatçısına ait bakır üzerine işlenmiş, süslenmiş bir çam ağacını göstermektedir. 17. yüzyılda, orta Avrupa’da insanları oturma odasında çam ağacını fındık, ceviz, elma ve şekerlerle dekore etmeye başladılar. Cam ağacı yeni bir hayat için umut olarak kabul edildi.

Noel ve Nardugan – İslamiyet öncesi Asya Türkleri

Bazı Türk tarihçilerine göre bu geleneğin kökeninde İslamiyet öncesi Asya Türklerine ait olduğu ve Hayat Ağacı inancına dayandığına dahil görüşler öne sürerler. Bu tarihçiler, Asya Türkleri gecelerin kısalıp günlerin uzamaya başladığı dönemde akçam ağacını süslediklerini, ateş yakıp etrafında dans etiklerini ve bu geleneğin halen devam etmekte ve Nardugan Bayramı adıyla bilinmekte olduğunu söylerler. ‘Nar’ ateş ve ‘dugan’ doğan demek olduğundan Nardugan “doğan güneş”, yani uzayan gün anlamını taşır.

image-2

Bu tarihçilere göre “Noel ağacı süslemesi de Asya kökenli olup, Türklerin Avrupa’ya hediye ettiği bir kadim inançtan türemiştir”.  Hayat Ağacı inancının Asya kökenli olduğunu Amerika yerlilerinde de bulunmasından anladıklarını iddia ederler. Asya’dan Amerika kıtasına göç etmiş bu insanların bir doğa dini sayılabilecek olan şamanlığa inandıkları biliniyor. Kızılderili dediğimiz bu insanların güneş doğarken yaptıkları ayinler ve tüm bitkilerin ruh taşıdıklarına inanmaları Asya şamanlığının devamıdır.

Tarihçi Doç. Dr. Haluk Berkmen’e göre: “Noel sözü Fransızca ‘nouvelle’ yani ‘yeni’ sözü ile ilgili olduğu ve ‘Yeni Yıl’ kavramının Nardugan bayramından batıya geçtiği anlaşılıyor. Bu geleneğin Asya halkları tarafından Anadolu’ya taşınmış olduğunu da görüyoruz”.

Dr. Muazzez İlmiye Çığ: “Çam ağacı süslemek tamamıyla Türk adetidir. Yeni Türk devletleriyle münasebetimiz bize yepyeni şeyler öğretiyor. Eski Türklerde yerin göbeğinden göğe kadar bir ağaç tasavvur ediliyor. Bu hayat ağacı. Sümerlerde de var. Bir ucunda göktanrısı duruyor. Türklerde güneş kutsal ama tanrı olarak kabul edilmiyor. 22 Aralık’ta güneş yeniden fazla olarak dünyayı aydınlatmaya başlayacak. Günler uzamaya başlayacak. Türklerin göktanrısı gün ile geceyi tanzim ediyor gökte. Sözde gün ile gece sürekli münakaşa halinde. 22 Aralık’ta gün geceyi yeniyor. Bunu “Yeniden doğuş bayramı”  Türkler kutluyorlar mış. Türkistan’da bir ağaç varmış, akçam, ve bu akçam

image-3

başka yerde yetişmiyormuş. Akçam getirip eve koyuyorlar, akçamın altına o sene Tanrı onlara güzel şeyler verdi, güzel bir yaşam verdi diye Tanrı’ya hediyeler koyuyorlar. Dallarına da ertesi sene için Tanrı’dan niyaz ettikleri şeyler, adak olarak istedikleri şeyler için paçavra veya kurdela koyuyorlar. O günlerde büyük bayram, şenlik yapıyorlarmış. Aileler toplanıyor, büyükler varsa ziyaret ediliyor, özel yemekler yeniliyor, güzel elbiseler giyiliyor. Bu adet Türkler yoluyla Avrupa’ya geçti. Konunun Noel’le alakası yok. İznik Konsili’nde pagan adeti görülen bu adeti İsa’nın doğuşu olarak kabul edelim diyorlar ve bu adet Hristiyanlara geçiyor. Ama ağaç süsleme pek yok, 16. yy’da Almanya’da başlıyor, daha sonra Fransa’ya geçiyor ve dünyaya yayılıyor.”  (Kaynak Haber Türk)

Noel Baba Nereli?

image-4

Noel Baba efsanesinin kökeninde, Bir zamanlar Antalya yakınlarındaki Demre’de de yaşamış olan Aziz Nikola’nın olduğunu bilmeyen yoktur herhalde. Bari’li Nikola’nın, eski adı Patara olan Demre’de doğduğu, burada dini eğitim aldığı, rahip olduktan sonra da o zamanki adıyla Likya’nın Myra yöresinde yaşadığı kabul edilir. Milattan sonra 3. Yüzyılda yaşayan Aziz Nikola, parası olmayan bir kasabın 3 kızını evlendirmiş, yaşadığı bölgedeki çocuklara sürekli hediyeler alan, iyi kalpli bir insandı. Önce Avrupa’nın kuzey ülkelerinde, sonra da tüm dünyada çocukların koruyucusu ve sevindiricisi olan Noel Baba tiplemesi, Aziz Nikola inancından geliyor. Yurt dışında Santa Clause olarak bilinen Noel Baba figürü, Christmas’ın tüm dünyadaki yüzü gibidir.

İskender Yıldırım

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s